جوانان پیشگام ایران

یکی از روش های دور زدن سیستم فیلتر ایران، تبديل کامپيوتر خانگی به سرور و فيلترشکن با چند کليک! کانون وبلاگ نويسان ايران

مبارزه با سانسور در اینترنت

سانسور اندیشه و آگاهی در ایران بیداد می کند. اگر تیغ سانسور تا کنون بر گردن روزنامه ها و نشر کتاب حاکم بود ، امروز گریبان گیر اینترنت هم شده است. رشد و توسعه روزافزون اینترنت در چند سال اخیر و نقش گسترده آن در پراکندن خبر و آگاهی و آزادی بیان و عقیده، ترس سنگینی بر دل نظام های استبدادی افکنده است.
حکومت اسلامی تلاش می کند تا دسترسی جوانان به اطلاعات و آگاهی و تبادل اندیشه با جهان بیرون از ایران را محدود سازد. آنها در این زمینه از تجارب کشورهایی مثل چین بهره فراوان می برند. دستگیری و محاکمه وب لاگ نویسان و گوشمالی آنها برای گرفتن زهر چشم از دیگران نیز در همین راستا بوه و هست. سانسور در اینترنت نه تنها به رابطه ی فکری و اندیشه ای نیروهای اپوزیسیون درون و برون مرزی لطمه می زند، بلکه دسترسی دانش جویان و دانش آموزان را به دستاوردهای علمی جهان معاصر به خطر می اندازد.
از همین رو کانون وب لاگ نویسان ایران بنا بر منشور خود مبنی بر آزادی اندیشه و بیان در این کارزار اندیشه گی در برابر اقدامات حکومت اسلامی ایستاده و تلاش می کند تا با یاری فن آوران ایرانی که در این زمینه صاحب تجربه هستند ، سدهای سانسور را بشکند و راه دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت را هموار نماید.
در همایش پالتاکی که با حضور اعضای کانون و چند تن از فن آوران با تجربه برگزار شد بحث های زیادی درباره سانسور در اینترنت انجام گرفت. شرکت کنندگان بر این موضوع که مبارزه با سانسور امری همگانی است و تنها با همبستگی نیروهای آزادی خواه امکان پذیر است ، اتفاق نظر داشتند. دراین جلسه قرار شد که نتایج این همایش ها در دسترس کاربران اینترنتی قرار گیرد. در زیر بخشی از پیشنهاداتی را – که به تدریج منتشر خواهند شد – می آوریم. کانون وب لاگ نویسان ایران دست یک یک عزیزانی را که مایل به همکاری در این زمینه هستند می فشارد.

یکی از روش های دور زدن سیستم فیلتر ایران

1. برای دور زدن فیلترهای مخابرات اول از این لیست یا لیست‌های مشابه شماره آی‌پی و پورت پراکسی‌ها را تهیه کنید:

2. یکی از IP آدرس‌ها را از لیست بالا انتخاب کرده مثل این:
"211.75.226.18:1080"
این آدرس داده شده از دو بخش تشکیل شده یکی قسمت چپ (در اینجا با رنگ قرمز نمایش داده شده) که آی‌پی سرور مربوطه هست یکی پورت یا دروازه عبور سرور مربوطه(آبی).
توجه داشته باشید که در تمام لیستهای پراکسی آدرس‌های آی‌پی و پورت بصورت بالا نمی‌باشند و گاهی پورتها را جداگانه نوشته‌اند و آی‌پی‌ها را جداگانی ولی در عمل فرقی نمی‌کند.
این دو عدد را کپی برداری می‌کنیم و هر کدام را در مکان‌هایی که بعدآ توضیح خواهم داد می‌چسبانیم(تایپ می‌کنیم).

3. در برنامه InternetExplorer منوی Tools و بعد Internet Option را انتخاب کنید «تقه بزنید» (تصویر 1)، تا تصویر 2 ظاهر ‌شود:

4. پنجره‌ی Internet Option ظاهر می‌شود (تصویر 2). روی Connections را با ماوس تقه چپ بزنید. تا تصویر شماره 3 ظاهر شود

5. معمولآ در این مکان یک Dial-Up بیشتر وجود ندارد ولی اگر شما از چند سرویس دهنده اینترنت استفاده می‌کنید در اینجا هم چند دیال‌آپ وجود دارد.
درهرصورت مطابق تصویر3
Dial-Up Default را انتخاب کرده و سپس بر روی دکمه Settings تقه چپ بزنید تا تصویر 4 ظاهر خواهد شد.

6. در این قسمت نخست بر روی انتخاب :
...Use a proxy server for this connection
تقه چپ بزنید (1) و آنرا انتخاب کنید سپس اطلاعات بدست آورده در توضیح شماره 2 ( آی‌پی آدرس و پورت ) را در مکان‌های مربوطه تایپ کنید.
قراموش نکنید بعد از اتمام حتمآ برای خروج دکمه OK را فشار داده و در پنجره بعد دکمه Applay را فشار دهید تا تغییرات اجرا شود.
پراکسی برای استفاده آماده است. پس از این تغییرات اگر باز موفق به دیدن سایتها نشدید به این دلیل است که خود پراکسی فیلتر شده در این صورت باید یک شماره آی پی و پورت دیگری را امتحان کنید.
معمولا همیشه تعدادی از پراکسی ها هم به وسیله عوامل سانسور فیلتر شده ولی مایوس نشوید معمولا در چنین لیست‌هایی چند تایی پراکسی باز پیدا می‌شود.

سیستم سانسور اینترنت ایران را می‌توان بی اثر کرد
سانسور را می‌توان و باید کم اثر یا حتی از بین برد این امر شدنی است البته اگر بخواهیم.
حتی با آمار سر انگشتی همی می‌شود به این نتیجه رسید که این امکان وجود دارد که سانسور اینترنت در ایران را از کار انداخت. این کار نیاز به هم دلی و همکاری دارد.
در این سه سالی که در این زمینه فعالیت داشته‌ام مشاهدات من نشان می‌دهد که هرگاه سایتی اینترنتی را برای مبارزه با سانسور راه اندازی کرده‌ام تقریبا یک سال و در بعضی موارد دو سال طول کشیده تا رژیم این سایت یا صفحه اینترنتی را پیدا و سانسور کرده. این خود نشان از ضعف سیستم سانسور در ایران دارد. از این ضعف و همچنین امکانات ایرانیان خارج از کشور می‌توان با هم سود برد و یک سیستم ضد فیلتر بسیار کارا بوجود آورد.

چگونه:
نیاز سخت افزاری:
برای راه اندازی یک سرور لینوکس که دارای قابلیت انواع پراکسی‌ها باشد تقریبا بدون مخارج و با استفاده از پی‌سی‌های قدیمی می‌توان سود برد. سروری که وبلاگ و بسیاری دیگر از فعالیت‌های اینترنتی مرا تامین می‌کند یک پی‌سی 200 مگاهرتس با یک دیسک 9 گیگا بایتی است. اینگونه پی‌سی‌ها مدت‌ها ست که از رده خارج شده‌اند و در نتیجه تمام ایرانیان خارجه نشین یا یکی از اینها را توی انبار خانه هایشان دارند یا قادرند از محل کارشان یا دوستانی که دارند بدون هزینه تهیه کنند.

نیاز نرم افزاری:
نرم افزارهای لینوکس و خود سیستم عامل لینوکس مجانی است و می‌توان با استفاده از این نرم افزارها یک سیستم قابل اعتماد و کارا تهیه کرد و برای آسان کردن کار کسانی که می‌خواهند در این پروژه شرکت کنند سیستم عامل و برنامه‌ها را از پیش تهیه نصب و بصورت (Image) برروی یک CD قرار داد و محتویات سی‌دی را روی نت قرار داد تا هرکس که علاقه‌مند به همکاری بود بتواند آنرا داونلود و بر روی پی‌سی (سرور) مربوطه نصب کند. تمام این عملیات را می‌توان بصورت اتوماتیک (خودکار) از قبل برنامه ریزی کرد تا مرحله نصب کردن (Installation) برای کسانی که از امور فنی آگاهی ندارند امکان پذیر شود. احیانا یک تیم مجری پروژه می‌تواند در موارد نیاز از راه دور این سرورها را رفع اشکال کند.

روش به کار گیری این سیستم:
هرچه تعداد پی‌سی‌های (سرورهای) این سیستم بیشتر باشد یقینا عمل مبارزه با سانسور موفق‌تر خواهد بود اگر فرض را بر این بگذاریم که فقط 3000 نفر ایرانی مقیم خارج از ایران که امکانات ADSL دارند در این پروژه شرکت کنند و این 3000 پی‌سی را به سه گروه هزارتایی تقسیم کنیم هر گروه می‌تواند با اتصال به اینترنت برای یک زمان 8 ساعته در شبانه روز آماده استفاده باشند. این سرورها را می‌توان به گونه‌ای تنظیم کرد که فقط به تقاضاهایی که از ایران می‌رسد پاسخ بدهند تا از سوء استفاده دیگران از این سرورها جلوگیری شود و تمام انرژی موجود در سیستم مورد استفاده ایرانیان داخل ایران قرار گیرد.
دلیل تقسیم سرورها به سه گروه این است که از پهنای باند اینترنت ایرانیان زمانی که در خواب هستند و خود از پهنای باند اینترنت استفاده نمی کنند (شب به وقت محل زندگی شان) این سرورها برای استفاده در داخل ایران استفاده شوند.
سیستم بسیار ساد و در عین حال بسیار کارآمد است.

تا نظر دوستان صاحب نظر چه باشد. نکات دیگری هم در این زمینه وجود دارد که بعدا در موردشان خواهم نوشت، البته اگر این پروژه مورد قبول و پسند واقع شد.

چگونه پراکسی سرور اسکوید را بر روی سیستم‌های عامل Windows 2000/XP راه اندازی کنیم؟
چند مدت پیش و پس از اینکه سانسور اینترنت در ایران شدیدتر شد پیشنهادی را در وبلاگم مطرح کردم مبنی بر اینکه هموطنان خارج از کشور می‌توانند با استفاده از پهنای باند اینترنت خود برای عبور از سانسور داخل ایران به هموطنان داخل کمک کنند.
یکی از این روش‌ها سوار کردن پراکسی بر روی پی‌سی‌های خانگی است. در زیر روش سوار کردن یک نوع از این پراکسی‌ها را توضیح خواهم داد.
قبل از شروع: برای سوار کردن این پراکسی چند پیش شرط باید برقرار باشد.

الف: شما باید از یک اتصال ADSL یا اتصال‌های مشابه برخوردار باشید.

ب: پی‌سی مربوطه نباید پشت یک فایروال یا فیلترینگ باشد یا حداقل پورتی را که می‌خواهید برای پراکسی استفاده کنید نباید بسته باشد (در این نوشته از پورت 3128 استفاده خواهم کرد ولی برای استفاده از پورت دیگری مشکلی وجود ندارد).

1. برای شروع این (squid-2.5.STABLE11-NT-bin.zip) فایل زیپ نامبرده که محتوی تمام فایل‌های پراکسی اسکوید است را داونلود کنید.
آدرس سایت داونلود

2. فایلی را که داونلود کردید از نوع زیپ است یعنی محتویات آن تشکیل شده از تعدای فایل که برای فشورده شدن آنرا با برنامه فشرده سازی ZIP بسته بندی کرده‌اند. بسته را باز کنید و محتویات آنرا بر روی هارد دیسک کامپیوتر خود قرار دهید به صورتی که پوشه squid درست در ریشه هارد قرار بگیرد و نشانی (PATH) آن به این شکل باشد: C:\squid نگاه کنید به تصویر زير:

3. برای شروع سه فایل در پوشه etc وجود دارد (نگاه کنید به تصویر قبلی) نام‌های آنها همگی با کلمه default ختم می‌شود. نام این فایل‌ها باید به نام های : cachemgr.conf و mime.conf و squid.conf تغییر داده شوند.
پس از تغییر نام، باید تغییراتی هم در محتویات فایل squid.conf داده شود. تغییرات به این صورت هستند:
فایل مربوطه را با نوت پد (Notepad) باز کنید، به خط شماره 2119 بروید (نگاه کنید به پاراگراف مربوطه، سمت چپ) و این جمله را در یک خط بدون هیچ گونه تغییری بیفزاید: visible_hostname droshke کلمه درشکه (droshke) را که در آخر کد می‌بینید نام سرویس پراکسی است، این سرویس را هر چیز بخواهید می‌توانید بنامید فقط یادتان باشد در مراحل بعد از همین نام استفاده خواهد شد. پس اگر نام را تغییر دادید در مراحل بعد این تغییر را باید منظور کنید.

سپس به خط تقریبا 1892 بروید و این جمله را http_access deny all به این شکل http_access allow all تغییر دهید. فایل مربوطه را سیو کنید و سپس ببندید. نگاه کنید به پاراگراف مربوطه -->.

4. پس از اینکه تغیرات بالا انجام شد دکمه Start ویندوز را تقه بزنید و از منوی Start گزینه Run را انتخاب کنید پنجره مقابل باز می‌شود.
داخل پنجره مکانی برای تایپ کردن وجود دارد کلمه cmd را بنویسید و دکمه Ok را تقه بزنید.
دکمه OK را که فشار دادید پنجره‌ای بشکل زیر باز خواهد شد.

5. نام این چنجره را از این به بعد داس (DOS) می‌گذاریم. در پنجره داس دستورات زیر را وارد کنید و پس از هر دستور دکمه انتر (Enter) را بزنید.
توجه داشته باشید که هر خط پایین این متن که با رنگ قرمز می‌بینید یک کوماندو است و همه پارامترهایی را که در یک خط می‌بینید را باید همراه هم وارد کنید و بعد دکمه انتر (Enter) را بزنید.

در مجموع چهار دستور را باید وارد کنید. در پاسخ دستور اول هیچ پاسخی دیافت نخواهید کرد ولی برای دستور دوم چند خط پاسخ دریافت خواهید کرد که چنین شروع می شود:
Registery stored HKLM و به این جمله ختم خواهد شد Don't forget to edit squid.conf before starting it
برای دستور سوم نیز پاسخی دریافت نخواهید کرد. دستور چهارم این پاسخ را به شما خواهد داد: اول تاریخ و ساعت و بعد هم Creating Swap Directories

cd c:\squid\sbin
squid -i -n droshke
squid -k parse
squid -z

تا اینجا اگر همه چیز به خوبی پیش رفت می‌توانید پنجره داس (DOS) را ببندید.

6. حالا دکمه Start را فشار بدهید و از منوی Start منوی Settings را انتخاب کنید و از زیرمجموعه منوی Settings آیکون Control Panel را تقه بزنید.
در پنجره کنترل پانل آیکون Administrative Tools را پیدا کنید و بر روی آن دو تقه بزنید تا پنجره Administrative Tools باز شود.
در اینجا آیکون دیگری هست بنام Services روی این آیکون تقه دوبل بزنید تا پنجره سرویس‌ها باز شود.
پنجره سرویس‌ها که باز شد (تصویر مقابل) بگردید سرویسی را بنام droshke همانی که در مراحل قبل راه انداختیم را پیدا کنید و روی آن دو تقه بزنید.
تصویر بعدی ظاهر خواهد شد

7. همان گونه که در تصویر می‌بینید سرویس مربوطه فعال نیست (Stoped) با تقه‌ای روی دکمه استارت پس از چند ثانیه سرویس پراکسی آکتیو خواهد شد و بجای (Stoped) کلمه (Started) نمایش داده خواهد شد. اگر همه مراحل با موفقیت انجام شده باشد پراکسی آماده استفاده است. دکمه OK را تقه بزنید و پنجره مربوطه را ببندید، پنجره‌های بعدی را هم ببندید

اگر همه مراحل با موفقیت انجام شد برای پیدا کردن آی‌پی سرور پراکسی بصورتی که در شماره 4 توضیح داده شد یک پنجره داس (Dos) باز کنید و کوماندوی ipconfig را تایپ کنید و دکمه انتر را بزنید. در پاسخ شما چند سطر پاسخ داده خواهد شد و خط سوم یا چهارم شماره آی‌پی پی‌سی شما را نمایش خواهد داد. آی پی پی سی و پورت شماره (3128) را برای آنهایی که می‌خواهید از پراکسی استفاده کنند بفرستید. روش استفاده از این نوع پراکسی ها را می‌توانید از این آدرس یاد بگیرید.

انواع دیگر پراکسی

پراکسی ها انواع مختلف دارند. خنده دار است اگر بدانید که سیستم هایی که فیلتر می کنند هم یک نوع پراکسی هستند تنها فرقشان این است که راه را بر عبور اطلاعات می بندند.

پراکسی PHP
این نوع پراکسی را می توان با قرار دادن بر روی یک سایت اینترنتی که قابلیت PHP داشته باشد را راه اندازی کرد راه اندازی این نوع پراکسی بسیار آسان است کافی است پنج فابل مربوط به این پراکسی را بر روی یک سرور قرار داد. این پراکسی را می توان برروی سرور شخصی یا هر مکان وبی که قابلیت PHP داشته باشد قرار داد.
فایل های آخرین نسخه این پراکسی را از این جا داونلود کنید. این فایل هم یک فایل ZIP شده است که باید بسته را باز کنید و فایل های محتوی آنرا بر روی نت قرار دهید. برای دیدن نمونه ای این نوع پراکسی به این وب سایت مراجعه کنید.

پراکسی CGI این پراکسی هم شباهت زیادی به پراکسی PHP دارد و با قرار دادن تنها فایل آن بر روی یک مکان وب که قابلیت CGI و SSL داشته باشد آنرا راه اندازی کرد. CGIProxy را می توانید از این آدرس داونلود کنید.
یک نوع از این پراکسی را می توانید در این آدرس مشاهده نمایید

این دو نوع پراکسی بالا را می توانید حتی بر روی یک ویدوز معمولی خانگی هم نصب کنید برای اینکار نیاز به برنامه ای دارید تا قابلیت های مورد نیاز این دو پراکسی را تامین کند. برنامه ای به نام XAMPP وجود دارد که می تواند تمام امکانات مورد نیاز برای نسب این دو نوع پراکسی را بر روی پی سی شخصی شما فراهم کند. این برنامه را می توانید از این آدرس داونلود کنید.

تبديل کامپيوتر خانگی به سرور و فيلترشکن با چند کليک!

(اين "راهنمای قدم به قدم" وساده برای ايرانيان خارج از کشورنوشته شده که يک "کامپيوترمعمولی" و "کانکشن نسبتأ خوب" دارند و قصد دارند حداقل به فاميل و دوستان خود در ايران کمک کنند که از فيلترينگ رژيم ايران عبور کرده وبه اينترنت دسترسی داشته باشند. برنامهها مجانی و لينکها مستقيم هستند.)

XAMPP for Windows(98,…, XP)1- برنامه:
رااز اين آدرس دانلود کنيد:
http://mesh.dl.sourceforge.net/sourceforge/xampp/xampp-win32-1.4.15-installer.exe

(http://www.apachefriends.org/en/xampp-windows.html لينک برای مطالعه:)
http://www.apachefriends.org/en/xampp.html
بعد از نصب برنامه، آيکن ِ روی دسکتاپ را باز کرده و تيکهای اضافه(برای فقط فيلترشکن!) را بر داريد تا مثل تصويرزير شود:

2- سورس ِ فيلترشکن (پروکسی) poxy-0.4 را از از يکی ازآدرسهای زير دانلود کنيد:
http://voxel.dl.sourceforge.net/sourceforge/poxy/poxy-0.4.zip
http://mesh.dl.sourceforge.net/sourceforge/poxy/poxy-0.4.zip
http://www.world2005.persiangig.com/Downloads/poxy-0.4.zip
وآنرا در اين مسير: C:\Programs(Programfils)\xampp\htdocs
جايگزين ِ محتوياتِ فولدرِ htdocs کنيد(اول همه فايلهای درون فولدرhtdocs را پاک کنيد و فايلهايی که توی فولدرpoxy-0.4 هستند را اينجا کپی کنيد)!

3- پورتِ (Port) 80را در روتِر(router) وفايروال (Firewall) برایِ HTTP-Server باز کنيد( به توضيحات وتصاوير پايين، شماره 5- الف و5- ب نگاه کنيد!)

همين! حالا هر که IP شما را در اينترنت اکسپلوررِ خود تايپ کند وارد فيلترشکن شما شده و ازآنجا ميتواند وارد سايتهای فيلترشده شود.(آی پی خود را ميتوانيد با کليک روی اين لينک بدست آوريد: www.whatismyip.com )

* برای اينکه مجبور نباشيد آی پی (dynamic) خود را هر روز به اطلاع دوستانتان برسانيد، شماره 6 را ببينيد *

4- تست:

4- الف: در اينترنت اکسپلورر(IE) تايپ کنيد: http://localhost ، الآن بايد عکس زير را ببينيد

اين به معنی اينست که هم سِرور شما کار ميکند و هم فيلترشکن شما(تا اينجا لوکال/local).

4- ب: برای مطمئن شدن از اينکه آيا "ديگران" هم به اين پروکسی دسترسی دارند، IP خود را که از www.whatismyip.com بدست آورديد، درIE به اين شکل تايپ کنيد http://xxx.xxx.xxx.xxx
چنانچه پروکسی (عکس بالا) نشان داده شد همه چيز درست تنظيم شده ولی اگر صفحه باز نشد بايد در روتر و فايروال پورتِ 80 را برای پروتکل tcp باز کنيد(5- الف و 5- ب):

5- الف: درتصاوير زير راه تنظيم(درروترِ مثالی) با شماره مشخص شده: در روتر دنبال کلمه VirtualServer/(PortForwarding) بگرديد، و روی Add Virtual Server را کليک کنيد، معمولأ اينجا Wizard(helper) باز شده و می توانيد با تيک زدن جلوی گزينه ها، آنها را انتخاب کنيد...

البته امکان تايپ کردن مستقيم درVirtual Server Entry را هم داريد...

اگر چند کامپيوتر به روتر وصل هستند، Internal IP Adress(192.xxx.xxx.xxx) همان کامپيوتررا انتخاب يا تايپ کنيد که سرور رويش نصب شده. در پايان اين تغييرات درVirtual Server Table ثبت و ديده می شوند؛ Apply/Save کنيد!

5- ب: تنظيم فايروال (Firewall):
در اين مثال: فايروال Windows XP با Servis Pack 2(SP2) :
از مسير Start/Controlpannel فايروال را باز کرده وفقط گزينه اول را تيک بزنيد (On)، همانجا سربرگ Exceptions را انتخاب کرده و پائين پنجره روی دکمهء Add Port… کليک کنيد، در پنجره جديد مطابق تصوير تايپ کرده و همه را با OK ببنديد.

6- گرفتن ِ دومين ِ مجانی برای تبديل ِ آی پی ِ متغير به ثابت:
به ازای ِ هر آدرس ايميل ميتوانيد 1 دومين ِ مجانی(Free Domain) در آدرسهای ِ پائين درست کنيد. از همان سايت که در آن دومين درست کرديد برنامه آپديترِ آنرا هم دانلود و نصب کنيد. با اينکار کافيست که دوستان ِ شما آدرس دومين ِ شما را بدانند و هر وقت آی پی شما تغيير کرد، اين آپديتر آنرا به اطلاع ِ سايتِ "مادر" مي رساند و کامپيوتر ِ شما قابلِ دسترسی هست. بطور مثال:

#http/www.penlog.dyndns.org
ازno-ip.com:
http://www.no-ip.com/newUser.php
Updater for no-ip.com(Win):
http://www.no-ip.com/client/ducsetup.exe
و يا dyndns.org:
http://www.dyndns.org/account/create.html
Updater for dyndns.org(Win):
http://www.dyndns.org/download/clients/windows/dyndns-setup.zip

با تشکر از
OXIN : http://www.persianplanethub.com

تجسم / آنتی فيلتر
مهر 1384

لينک های مربوط به (ضد)/فيلترينگ:

كميته مبارزه با سانسور اينترنت در ايران: http://iran-proxy.blogspot.com

حسن آقا: http://hasanagha.net/blog

گزارشگران بدون مرز: http://www.rsf.org/article.php3?id_article=15050

ايران پروکسی: http://iranproxy.persiangig.com

اتاق آنتی فيلتردر پالتالک:
Paltalk/By Language/Nationality/Other: Iran Antifilter*24hrs*(Linkha + Proxy, balaye Room)

حزب نيستيم ولی در سياست مداخله ميکنيم

گفتگوی خسرو شميرانی با سعيد حبيبی دبير جديد دفتر تحکيم واحد

• قصد شورای مرکزی جديد تاکيد بر استراتژی های اعلام شده چون دوری از قدرت و ديده بانی جامعه مدنی و تعميق آنها از طريق بازگشت به جامعه و تاکيد بر عدالت اجتماعی خواهد بود. در عرصه عمل نيز مطمئنا به منظور ارتباط بيشتر با دانشگاه ها و توده های جامعه روشهای متناسبی را در پيش خواهيم گرفت
• طبيعی است که پاره ای تفاوتها در سياستها و روشهای مجموعه وجود خواهد داشت. به عنوان مثال حمايت توام با همکاری از جنبشهای مختلف اجتماعی چون جنبش زنان که در ايران در حال گسترش است، يا جنبشهای کارگری و سنديکاها که به لحاظ استراتژيک مورد توجه مجموعه بوده اما ظهور خارجی آن تا به امروز کمرنگ و محدود بوده ، در دوره آتی مورد توجه و تاکيد بيشتر قرار خواهد گرفت
 

اخبار روز: www.iran-chabar.de

سه شنبه ٢۶ مهر ١٣٨۴ – ١٨ اکتبر ٢٠٠۵

در سالهای پس از دوم خرداد 1376، در غياب احزاب سياسی کوشا و فراگير، روزنامه ها و نشريات عملا نقش آنها را به عهده گرفتند. جامعه سياسی ايران امکان و توانايی بپا کردن احزاب همه گير را نيافت. در عين حال روزنامه ها و نشرياتش نيز به محض بروز حداقلی از استقلال نسبت به دستگاههای قدرت، به طور فله ای يا تک تک بسته شده روزنامه نگاران بيکار و يا راهی زندان شدند. به نظر می آيد امروز جنبش دانشجويی به طور عام و دفتر تحکيم به طور خاص به تنها سنگر و دست کم مقاوم ترين سنگر دفاع از آزادی های فردی و اجتماعی تبديل شده. طبيعی است که نقش جنبش زنان، کارگران و ... قابل انکار نيست اما بی ترديد اينها از نظر داشتن تشکلی فراگير با جنبش دانشجويی قابل قياس نيستند.
اين امر نشانگر اهميت لزوم پرداختن به جنبش دانشجويي، تشکل ها و روند تکاملی آن است.
به نظر ميآيد اين جوانان با وجود تمام کاستی های کارشان بتوانند در انعطاف پذيری همگام با پافشاری بر اصول، منش دمکراتيک، عدم ترجيح منافع فردی و گروهی به منافع عام تر و ... برای نيروهای سياسی جاافتاده سرمشق مناسبی باشند.
در اينجا گفتگوی شهروند با آقای سعيد حبيبی را در سمت عضو شورای مرکزی ميخوانيد.گفت وگوی حاضر بررسی اجمالی گذشته نزديک و حال اين تشکل دانشجويی را محور قرار داده و در عين حال به چگونگی تغييرات در سياست های آينده دفتر تحکيم ميپردازد.
گفتنی است به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران روز دوشنبه 17 اکتبر، سعيد حبيبی با رأی اكثريت اعضای جديد شورای مركزی، دبير تشكيلات طيف علامه‌ دفتر تحكيم وحدت شد.
خ ــ ش

آقای حبيبی بگذاريد گفت و گو را با يک جمع بندی مختصر از نشست اخير دفتر تحکيم آغاز کنيم.

ــ تصور ميکنم تشکيل شورای مرکزی جديد در شرايطی که احتمال شکست آن بيشتر از هر زمان ديگری بود، يک موفقيت بزرگ برای دفتر تحکيم به حساب می آيد. البته قبل از اين نشست فراکسيون جديدی شکل گرفت که نام دموکراسی خواه را برای خود انتخاب نمود. فراکسيون اکثريت که به فراکسيون مدرن مشهور است نيز برای پرهيز از انشقاق مجدد در دفتر تحکيم، با اين فراکسيون به توافق رسيد که بر خلاف وزن تشکيلاتی دو فراکسيون، شورای مرکزی به نسبت 5 به 4 تشکيل شود. اميدوارم که فراکسيون اقليت با فهم شرايط موجود و قبول قواعد تشکيلات زمينه را برای فعاليت آتی مساعدتر نمايد و اين انتخابات بتواند باعث اتحاد مجدد و انسجام بيشتر تشکيلات در کل کشور شود.

شورای مرکزی در انتخابات اخير به کلی تغيير کرد. تاثير حضور ترکيب جديد در راس دفتر تحکيم در سياست های اين مجموعه چگونه خواهد بود؟

ــ شورای مرکزی اتحاديه طی يک انتخابات سراسری و رای مستقيم انجمنهای عضو انتخاب ميشود. بنابراين بايد اين شورا را بيشتر نماينده و هماهنگ کننده فعاليتهای اعضای اتحاديه دانست. به عبارت ديگر بايد توجه داشت که سياستهای کلان در حقيقت گفتمان غالب مجموعه است و نه تصميم يا نظر اعضای شورای مرکزي. با توجه به اين امر اگر هم تغييری صورت گيرد پيش از هر چيز حاصل تحولی است که در بدنه دانشجويی تحکيم به وجود آمده يا خواهد آمد، لذا اصولا برای اعضای شورای مرکزي، مدخليتی برای تغيير سياستهای کلان مجموعه قائل نيستم. البته واقعيت اينست که قدرت يا ضعف شورای مرکزی تاثيری مستقيم بر ظهور و نمود خواسته های مجموعه خواهد داشت.

يعنی شاهد هيچ تفاوتی ميان شورای مرکزی قديمی و جديد نخواهيم بود؟

ــ البته طبيعی است که پاره ای تفاوتها در سياستها و روشهای مجموعه وجود خواهد داشت. به عنوان مثال حمايت توام با همکاری از جنبشهای مختلف اجتماعی چون جنبش زنان که در ايران در حال گسترش است، يا جنبشهای کارگری و سنديکاها که به لحاظ استراتژيک مورد توجه مجموعه بوده اما ظهور خارجی آن تا به امروز کمرنگ و محدود بوده ، در دوره آتی مورد توجه و تاکيد بيشتر قرار خواهد گرفت. يا به عنوان نمونه ديگر تاکيد بر انسجام و قدرت تشکيلاتی نيز امر جديدی نيست اما بدون شک پر رنگ تر و جدی تر پيگيری خواهد شد. از سوی ديگر گرايشات عدالت طلبانه در ميان مجموعه در کنار مطالبات آزاديخواهانه رو به افزايش و گسترش است و طبيعی است که ظهور بيشتری خواهد داشت. روشهايی نيز که برای نيل به اين اهداف مورد استفاده قرار خواهند گرفت، بسته به شرايط موجود و نوآوری های مجموعه تغيير خواهند داشت. بنابراين به طور خلاصه عرض ميکنم قصد شورای مرکزی جديد تاکيد بر استراتژی های اعلام شده چون دوری از قدرت و ديده بانی جامعه مدنی و تعميق آنها از طريق بازگشت به جامعه و تاکيد بر عدالت اجتماعی خواهد بود. در عرصه عمل نيز مطمئنا به منظور ارتباط بيشتر با دانشگاه ها و توده های جامعه روشهای متناسبی را در پيش خواهيم گرفت.

شما يکی از سابقه داران جنبش دانشجويی هستيد و عملا فعاليت های شما با حضور دولت های سازندگي، اصلاحات و مهرورزی در راس قدرت همزمان بوده است. بگذاريد کمی به تفاوت های فعاليت دفتر تحکيم در اين سه دوره بپردازيم. با دوره آقای هاشمی شروع کنيم.

ــ من در ميان دوره اول رياست جمهوری آقای رفسنجانی وارد دانشگاه شدم و تقريبا از همان آغاز در فعاليتهای دانشجويی حضور داشته ام. بگذاريد قبل از ورود به بحث خود دو نکته را مورد توجه قرار دهم:
اول اينکه دفتر تحکيم يک جريان دانشجوئی و سيال است، به اين معنی که اعضای آن به طور متوسط هر 4 سال تغيير ميکنند و ندرتا افرادی حضور دارند که برای مدتی طولانی با اين مجموعه همکاری داشته باشند ــ بر خلاف خودم! ــ به اين دليل طبيعی است که با تغيير اعضا، مواضع نيز دچار تحول و تغيير شوند .
ديگر اينکه تحولات عظيم و سريع جامعه ايران در يک دهه اخير، تحول مجموعه تحکيم را ناگزير ساخته است.
در دوره دوم هاشمي، تحکيم در دو حوزه فعاليت بيشتری داشت؛ از يک جهت نقد دولت و سياستهای هاشمی كه در اين خصوص نتايج حاصل از برنامه تعديل اقتصادي، تورم و تبعيض و تعميق شکاف طبقاتی به شدت مورد انتقاد تحکيم قرار ميگرفت . از سوی ديگر حرکتی که دکتر سروش از حدود سالهای 68-67 با ارائه مقالات قبض و بسط آغاز کرده بود، در سطح دانشگاهها مطرح شده و تحکيم و اعضای آن تحت تاثير اين جريان فرهنگی و البته مبلغان آن بودند. به عبارت ديگر روحيه عدالت طلبانه تحکيم در تقابل با هاشمی تقويت و ريشه های روشنفکری آن در همراهی با سروش به عنوان نماد روشنفکری دينی استوارتر شده بود. از سوی ديگر در اين دوره کم کم مرزبندی های دفتر با موضوع ولايت فقيه آشکار ميشد. البته در آن دوران بيشتر انتقادها بر سر مصداق بود و به لحاظ نظری تقابل محسوسی مشاهده نميشد. در آن دوره تحکيم در طيف نيروهای موسوم به خط امام قرار ميگرفت. اين زمينه ها باعث شده که تحکيم به سوی حمايت از فردی متمايل شود که از يک سو با تکيه بر خط امام پاسخگوی تقابل با هاشمی بود، از سوی ديگر شعارهايش مبنی بر آزادی و کرامت انسانی و جامعه مدنی پاسخی به استبداد دينی تلقی ميشد و بالاخره به عنوان يکی از چهره های شاخص روشنفکری دينی با ريشه های روشنفکرانه تحکيم ارتباط برقرار کرده بود. اقبال تحکيم به خاتمی تا حدی بود که مجموعه به عنوان مهمترين حامی او در خرداد 76 به حساب آمد. در اين دوره تحکيم ضمن دخالت جدی در امر انتخابات به دنبال آن بود که از طريق اصلاح رده های بالای حاکميت به اصلاح اشکالاتی که غير ساختاری به نظر می آمدند بپردازد.

و پس از انتخابات دو خرداد عملا عصر جديدی در فعاليت های تحکيم آغاز شد ....

ــ من 8 سال خاتمی را به سه دوره با ويژگيهای متفاوت تفکيک ميکنم:
اولين دوره فاصله سالهای 76 تا 78 است که دفتر از يک سو خود را حامی خاتمی ميدانست لذا امکان نقد واقع بينانه را از خود دريغ نموده بود و از سوی ديگر به اصلاح از درون ساختار حکومت معتقد بود. اما کم کم موانع ساختاری خود را نشان ميداد. در اين دوره نقدی جدی از سوی تحکيم بر عملکرد خاتمی مشاهده نميشد اما انواع مخالفتها با ديگر نهادهای قدرت از جمله مجلس به عنوان نهادی که در مقابل جريان اصلاحات ايستاده است، صورت می گرفت.
پس از آن 18 تير 78 نقطه عطفی بود که عملا دفتر را از امکان همراهی موثر خاتمی با جريان دانشجوئی مايوس نمود. در چنين شرايطی دفتر به دنبال تکرار تجربه سالهای پيش خود، يعنی حضور مستقيم در عرصه قدرت بر آمد. يکی از دلايل حضور در شورای شهر اول و مجلس ششم، اين بود که جنبش دانشجوئی با در اختيار گرفتن بخشی از قدرت و از طريق اهرمهای نظارتی حقوق از دست رفته خويش را بازيابد و به سوی آرمانهايش قدم بردارد. فعلا قصد داوری ارزشی در مورد اين تصميم را ندارم اما يکی از مهمترين نتايج اين دوره، مسجل شدن اين امر بود که به دليل وجود موانع ساختاری امکان ادامه اصلاحات از درون ساختار حکومت منتفی است. گرچه عملکرد نمايندگان دانشجويان در مجلس را بسيار خوب ميدانم اما ميزان تاثير آن بر نهاد قدرت بايد مورد توجه قرار گيرد. تجربه اين دوره و البته اثرات جنبی حضور در قدرت بر جريان دانشجوئی باعث شد که استراتژی دوری از قدرت و نقد آن سرلوحه فعاليتهای دفتر قرار گيرد و تحکيم را به عنوان يکی از منتقدين جدی حضور مجدد خاتمی مطرح سازد.
سر آخر نيز ميتوانم به دوره دوم خاتمی اشاره کنم که طی آن بيشترين فشارها بر تحکيم و اعضايش وارد شد. برگزيدن استراتژی نقد قدرت که گروههای اصلاح طلب را نيز در بر ميگرفت باعث حبس بسياری از دوستان دانشجو و محروميت های بسياری برای آنان گرديد. نوع عملکرد گروههای اصلاح طلب حاضر در حاکميت يا راغب به حضور در آن، عزم تحکيم را بر دوری از قدرت و نقد آن راسخ تر نمود و تحکيم را به سوی اين سياست کلان سوق داد که به عنوان ديده بان جامعه مدنی نه تنها حکومت که مواضع و عملکرد اپوزيسيون را نيز به نقد کشد.
تصور ميکنم تجربه اين سالها عملا تحکيم را به جائی رسانده است که بتواند بر فراز مسائل جاری در سياست بدون آلوده شدن در قدرت با نگاهی عقلانی به حرکت آينده خود ادامه دهد. با چنين پيش زمينه ای تحکيم ميرود تا قدم به مرحله ای بگذارد که بدون ترديد، دوام در آن و تاثيرگذار بودن در آن بسيار سخت تر و جدی تر از گذشته خواهد بود.

نقش فراکسيون ها را در دفتر تحکيم چگونه ميبينيد؟ آيا وجود آنها سبب تاثير مثبت و يا منفی بر فعاليتهای "دفتر" بوده است؟

ــ وجود فراکسيونهای مختلف در مجموع منافع و مضار خاص خود را دارد . از يک سو ميتواند باعث تعالی مواضع و عملکردها باشد و از سوی ديگر ممکن است به لحاظ تشکيلاتي، مشکلاتی به وجود آورد. اگر فراکسيونها به قواعد تعامل تشکيلاتی و حقوق عادلانه اطراف قضيه معتقد و ملتزم باشند، مشکلات ناشی از اختلافات به حداقل ميرسد. فراکسيونهای موجود به لحاظ ايدئولوژيک اختلافاتی دارند که بيشتر به نوع نگرش به ساختار سياسي، روشهای تاثير در آن، تلقی از روشنفکري، نوع و ميزان دخالت دين در جامعه و سياست و از اين قبيل مسائل مربوط ميشود. اما شخصا تصور ميکنم عدم پايبندی به اصول کار مشترک تشکيلاتي، امروز مهمترين چالش بين فراکسيونهاست. اين مسئله نيز بحثی دامنه دار است که بايد مستقلا مورد توجه قرار گيرد.

به نظر ميآيد که تمرکز تلاشهای تحکيم در عرصه سياسی است. مرزبندی ها ــ همانطور که بر شمرديد از جمله مرزبندی فراکسيونها نيز کم و بيش با جناح های عمده سياسی منطبق است. آيا تحکيم حزب است؟

ــ دفتر تحکيم به هيچ عنوان يک حزب سياسی نيست، نه به لحاظ اهداف و نه به لحاظ کارکرد. فعاليت تحکيم به حوزه سياست محدود نميشود، به دنبال کسب قدرت نيست، مسائل صنفی و اجتماعی نيز از مشغله های مهم آنست يا بايد باشد. به طور خلاصه انطباقی با هيچ يک از تعاريف رايج احزاب سياسی ندارد. اما اين به معنای عدم دخالت در حوزه سياست نيست. موضع گيری تحکيم در به اصطلاح انتخابات اخير رياست جمهوری از اين موضع قابل توصيف است. تحکيم در اين رابطه به دو موضوع توجه خاص نشان داد: اول اصل فرايند انتخاب و نقد آن و دوم نقد کانديداها و تحليل مواضع و برنامه های آنها. طبيعتا ما به روند کاملا غير دموکراتيک انتخابات از ابتدا تا اعلام نتايج اعتراض داشتيم و از سوی ديگر در حد توان سعی در تبيين تناقضات و عوامفريبی های رايج در دوره تبليغات نموديم. پس از اين هم تحکيم به نقد حاکميت و البته اپوزيسيون ادامه خواهد داد.

آيا تحکيم ميتواند به يک سازمان صنفی مطلق تبديل شود؟

ــ فعاليت سياسی ــ اجتماعی بر پيشانی تحکيم حک شده است. اين مجموعه نه نظرا و نه عملا به فعاليتهای صنفی صرف محدود نبوده و نخواهد بود. گرچه يکی از مهمترين مسائل ما به عنوان دانشجو، مسائل صنفی است اما اين به معنای سازمان صنفی مطلق بودن تحکيم نيست.

شانس تشکيل پارلمان دانشجوئی را چگونه ميبينيد؟

ــ از پارلمان دانشجوئی دو برداشت ميتوان داشت. يک برداشت، شان قانونگزاری را به همراه دارد و ديگری مفهومی معادل کنفدراسيون است. تصور ميکنم پارلمان به معنای اول چندان امکان تحقق ندارد، چرا که قانونگزاری امری است که تخصص و امکانات خاص خود را ميطلبد و از دانشجويان چنين تخصص و امکاناتی بعيد است. اما به معنای دوم ميتوان اميد بسيار داشت گرچه بهتر است از لفظ خاص آن استفاده کنيم. کنفدراسيون در تاريخ جنبش دانشجوئي، تجربه ای چشمگير بوده است و ميتوان به تشکيل مجدد آن اميد بسيار داشت. البته زمينه تحقق آن ايجاد تشکلهای مستقل دانشجوئی با اهداف و مرامهای متفاوت است. يکی از برنامه های آينده ما ايجاد فضائی است که در آن دانشجويان با گرايشات مختلف سياسي، اجتماعي، فرهنگی و ايدئولوژيک بتوانند تشکلهای خود را سامان دهند و نهايتا برای تحقق اهداف استراتژيک مشترک کنار هم و همراه هم در قالب کنفدراسيون، پارلمان يا هر نام ديگری به فعاليت بپردازند.

برای تحقق برنامه های خود که به آنها اشاره کرديد وضعيت پيش رو را چگونه ميبينيد؟

ــ وضعيت سختی در پيش رو داريم. به دليل شرايط حاکم بر کشور، فعاليت مستقل سياسی موانع بسياری را در مقابل خود مشاهده خواهد کرد. از سوی ديگر عدم انسجام تشکيلاتی و يأس آميخته با سياست گريزی معضلی است که بايد حل شود. پيش بينی آينده کار مشکلی است. ايران هم به لحاظ داخلی و هم به لحاظ خارجی با تهديدات فراوانی مواجه است. عدم عقلانيت حاکم بر دستگاه حاکمه نيز امکان خطای پيش بينی عقلانی را بالا ميبرد. من ميتوانم از اميدها و برنامه ها بگويم ولی تحقق آنها، چنان وابسته به شرايط پيش روست که تحليل قطعی آينده منفی است. با توجه به جميع جهات تصور ميکنم بتوانيم در مدتی معقول به بازسازی تشکيلاتی خود بپردازيم و فعاليتهای اجتماعی و صنفی خود را گسترش دهيم . شايد اين سه بتواند يأس حاضر را به اميد و انگيزه و سياست گريزی فعلی را به سياست ورزی عقلانی تبديل نمايد.

تجمع سه هزار نفره دانشجويان دانشگاه بهشتی تهران

• به دنبال قطع آب خوابگاه دختران و بی توجهی مسئولين، بيش از سه هزار دانشجوی خوابگاه دانشگاه بهشتی از ساعت هفت تا يازده و سی دقيقه شب يك شنبه دست به تجمع و تحصن اعتراضی زده و شعارهائی عليه مسئولين دانشگاه سر دادند
• دانشجويان شعار می دادند: "امكانات رفاهی حق مسلم ماست"، "مسئول بی كفايت – استغفا استعفا"، "گوشت الاغ ارزونی تون، افطار نمی خوايم ازتون"
• رياست دانشگاه حاضر نشد در جمع دانشجويان حاضر شود
 

اخبار روز: www.iran-chabar.de

دوشنبه ٢۵ مهر ١٣٨۴ – ١۷ اکتبر ٢٠٠۵

بيش از سه هزار دانشجوی خوابگاه دانشگاه بهشتی از ساعت 7 تا 11 و 30 دقيقه شب يك شنبه دست به تجمع و تحصن اعتراضی زدند. به دنبال قطع اب خوابگاه دختران از روز شنبه و بی توجهی مسئولين، خصوصا رياست دانشگاه به امور دانشجويان، يك شنبه بعد از افطار ابتدا حدود 1000 نفر از دختران خوابگاه دست به تجمع زده و شعارهائی عليه مسئولين دانشگاه سر دادند. پس از مدتی گروهی از دانشجويان پسر با شنيدن شعارهای اعتراضی دانشجويان دختر و در حمايت از انها در ضلع شرقی كه مجاور خوابگاه دختران است تجمع كردند و با دادن شعار، حمايت خود را از مطالبات انها اعلام داشتند. دانشجويان دختر كه از وضعيت رفاهی و مديريت دانشگاه به شدت عصبانی بودند با مشاهده حمايت پسران، انگيزه مضاعفی يافتند و بر تعدادشان افزوده شد، سپس دختران با روشن كردن اتش به دادن شعار عليه مسئولين دانشگاه پرداختند. دانشجويان شعار می دادند "نديمی، نديمی – استعفا، استعفا" (نديمی رئيس دانشگاه است كه طاقت هيچ گونه انتقادی را ندارد و سه سال است كه شورای صنفی دانشگاه را منحل كرده)، "مسئول بی كفايت – استعفا، استعفا"، "دو روزه آب نداريم – اعتراض حق مسلم ماست"، "ما منتظر نديمی هستيم – هيچ جا نمی ريم همين جا هستيم"، "حراست برو گمشو".
رياست دانشگاه به هيچ وجه حاضر نشد در جمع دانشجويان حاضر شود و اين خشم دانشجويان را بيشتر كرد. از حوالی ساعت 9 شب جمعيت به حدود 3000 نفر می رسيد كه نزديك 1300 نفر از خوابگاه دختران و 1700 نفر از خوابگاه پسران بودند. دانشجويان خشمگين در محوطه خوابگاه آتش روشن كردند كه به علت وجود مقادير زيادی چوب و گياهان خشك، آتش گسترده ای محوطه خوابگاه را دربرگرفت، اتش به سرعت گسترده شد و اين امر باعث شد ساكنان اطراف دانشگاه (محله ولنجك) نيز به حمايت از دانشجويان در پشت درب خوابگاه تجمع كنند و تجمع از محوطه خوابگاه خارج شود. مسئولين حراست يك ماشين اتش نشانی برای خاموش كردن اتش و متفرق كردن دانشجويان به محل فرستادند، اما دانشجويان خشمگين با سنگ به ماشين حمله ور شدند به طوريكه در كمتر از يك دقيقه محل را ترك كرد. دانشجويان دختر با تشويق خود شعار می دادند "ايو الله ، ايو الله ، ايو الله "
از حوالی ساعت 10 شب، بين دانشجويان دختر و پسر هماهنگی كامل در شعار دادن به وجود امد. قسمت اول شعار را دختران و قسمت دوم را پسران سر می دادند (با وجوديكه حدود 200 متر بين انها فاصله بود). "امكانات رفاهی (دختران) – حق مسلم ماست (پسران)"، "مسئول بی كفايت – استغفا استعفا"، "گوشت الاغ ارزونی تون، افطار نمی خوايم ازتون"، "نديمی حيا كن – دانشگاه را رها كن"، سپس دانشجويان دختر دست در دست هم سرود يار دبستانی را خواندند كه بلافاصله با همراهی پسران مواجه شد.
تجمع در ساعت 11و 30 دقيقه خاتمه يافت.

حواشی مراسم:
- تجمع گسترده يك شنبه شب در چند ساله اخير در دانشگاه بهشتی بی نظير بود، خصوصا انكه برخلاف تمامی ادعاها و پيش بينی ها كه خبر از سرخوردگی و سكوت دانشجويان با روی كار امدن دولت احمدی نژاد را می داد، ثابت كرد دانشگاه هنوز زنده است.
- با وجود خودجوش بودن تجمع، دانشجويان خصوصا دختران با هماهنگی و انسجام كامل تجمع را برگزار كردند. كسی باور نمی كرد كه اين كار خود دانشجويان است.
- حدود 100 نفر از اهالی ولنجك ساعتها در تپه بيرون از محوطه خوابگاه، به حمايت از دانشجويان تجمع كرده بودند.
- در خيابان اطراف دانشگاه چند ماشين نيروی انتظامی و 2 ماشين اتش نشانی مستقر شده بود و نيروی انتظامی از ساعت 8 خيابان (بلوار دانشجو) را بسته بود.